ชู “Sustainability Intelligence” ยกระดับความปลอดภัยห้องปฏิบัติการไทยสู่ความยั่งยืน
มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี (มจธ.) ร่วมกับสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.) และภาคีเครือข่าย จัดการประชุมประจำปีเครือข่ายมาตรฐานความปลอดภัยห้องปฏิบัติการ ครั้งที่ 5 ประจำปี 2569 (Laboratory Safety Network Annual Symposium 2026) ภายใต้แนวคิด “Sustainability Intelligence: Future Trends in Lab Safety” หรือ “ความฉลาดด้านความยั่งยืน เทรนด์ความปลอดภัยในห้องปฏิบัติการแห่งอนาคต” เมื่อวันที่ 16 ตุลาคม 2569 ณ ห้องประชุมอัมรินทร์ โรงแรมเอส.ดี.อเวนิว กรุงเทพมหานคร เพื่อส่งเสริมการแลกเปลี่ยนองค์ความรู้ ประสบการณ์ และแนวปฏิบัติที่ดี พร้อมขับเคลื่อนการพัฒนามาตรฐานความปลอดภัยห้องปฏิบัติการของประเทศไทยให้มีประสิทธิภาพและยั่งยืน
พิธีเปิดการประชุมได้รับเกียรติจาก ดร.วิภารัตน์ ดีอ่อง ผู้อำนวยการสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ เป็นประธานกล่าวเปิดงาน โดยมี รองศาสตราจารย์ ดร.สุวิทย์ แซ่เตีย อธิการบดีมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี กล่าวรายงาน พร้อมด้วยผู้บริหารและภาคีเครือข่ายเข้าร่วมงาน ทั้งในรูปแบบ Onsite และ Online
ดร.วิภารัตน์ ดีอ่อง ผู้อำนวยการสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ กล่าวเปิดการประชุมว่า ห้องปฏิบัติการถือเป็นโครงสร้างพื้นฐานที่มีความสำคัญอย่างยิ่งต่อการวิจัย การสร้างองค์ความรู้ และการพัฒนานวัตกรรม ดังนั้น “ความปลอดภัยของห้องปฏิบัติการ” จึงเป็นองค์ประกอบสำคัญที่ต้องดำเนินควบคู่ไปกับความก้าวหน้าทางวิทยาศาสตร์ เพื่อสร้างความมั่นใจและความปลอดภัยให้แก่ผู้ปฏิบัติงาน ชุมชน และสิ่งแวดล้อม การประชุมครั้งนี้นับเป็นเวทีสำคัญในการแลกเปลี่ยนองค์ความรู้ ประสบการณ์ แนวปฏิบัติที่ดี และการถ่ายทอดเทคโนโลยี ตลอดจนใช้ประโยชน์จากการวิเคราะห์ข้อมูลฐานข้อมูลห้องปฏิบัติการของ วช. เพื่อกำหนดแนวทางพัฒนาระบบความปลอดภัยของห้องปฏิบัติการไทยให้มีประสิทธิภาพ ก้าวสู่มาตรฐานสากล และสร้าง “วัฒนธรรมด้านความปลอดภัย” ให้เกิดขึ้นอย่างเป็นรูปธรรมและยั่งยืน
ด้าน รองศาสตราจารย์ ดร.สุวิทย์ แซ่เตีย กล่าวว่า การจัดประชุมภายใต้แนวคิด Sustainability Intelligence มุ่งผสานแนวคิดด้านความปลอดภัยเข้ากับเทคโนโลยีอัจฉริยะและการบริหารจัดการที่ยั่งยืน พร้อมเปิดพื้นที่ให้บุคลากรจากภาครัฐ ภาคการศึกษา ภาคเอกชน และภาคอุตสาหกรรม ได้แลกเปลี่ยนเรียนรู้และนำแนวปฏิบัติที่ดีไปประยุกต์ใช้ เพื่อยกระดับมาตรฐานความปลอดภัยของห้องปฏิบัติการไทยให้รองรับความท้าทายในอนาคต โดยคำนึงถึงการใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่า ผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม และความรับผิดชอบต่อสังคม
ภายในงานมีกิจกรรมทางวิชาการที่สำคัญ ได้แก่ การบรรยายพิเศษหัวข้อ “การใช้ AI อย่างรู้เท่าทัน: การใช้ AI สำหรับนักวิจัยอย่างมีจริยธรรม” โดย ศาสตราจารย์ นายแพทย์ยง ภู่วรวรรณ ผู้ทรงคุณวุฒิและคณะกรรมการจริยธรรมการวิจัย วช. การบรรยายผลการดำเนินงานด้านการพัฒนาระบบและเครือข่ายมาตรฐานห้องปฏิบัติการปลอดภัย โดย นายศิริชัย ทิวะศิริ ผู้แทนจาก วช. และการเสวนาหัวข้อ “การพัฒนาเครือข่ายห้องปฏิบัติการปลอดภัยไปสู่การเป็นห้องปฏิบัติการที่ยั่งยืน เน้นการใช้เทคโนโลยีอย่างรู้เท่าทัน ภายใต้ความฉลาดด้านความยั่งยืน (Sustainability Intelligence)” โดยผู้แทนจากมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย มหาวิทยาลัยมหิดล และ มจธ.
นอกจากนี้ ยังมีการจัดนิทรรศการนำเสนอผลงานด้านมาตรฐานความปลอดภัยห้องปฏิบัติการจากมหาวิทยาลัยเครือข่าย จำนวน 6 บูธ พร้อมนำเสนอผลงานดีเด่นของเครือข่ายมาตรฐานห้องปฏิบัติการปลอดภัย จำนวน 148 ผลงาน จาก 51 หน่วยงาน และจัดทำหนังสือรวบรวมผลงานในรูปแบบอิเล็กทรอนิกส์ (E-Book) เรื่อง Best Practice Sharing on Standard Lab Safety 2026 เพื่อเผยแพร่แนวปฏิบัติที่ดี ส่งเสริมการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ และสนับสนุนการนำผลงานไปประยุกต์ใช้ในการพัฒนาห้องปฏิบัติการให้มีความปลอดภัยและยั่งยืน รวมถึงขยายผลสู่หน่วยงานภายนอก
ช่วงบ่ายมีการประกวดและนำเสนอผลงานห้องปฏิบัติการด้านมาตรฐานความปลอดภัยที่เป็นแบบอย่างที่ดี (Good Practices) ควบคู่กับการจัดแสดงโปสเตอร์ผลงานในรูปแบบดิจิทัล (Digital Poster) โดยมีผลการมอบรางวัล ดังนี้
รางวัลห้องปฏิบัติการปลอดภัย ระดับดีเด่น
ห้องปฏิบัติการเพาะเลี้ยงเซลล์และการทดสอบ ศูนย์เครื่องมือวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์
รางวัลห้องปฏิบัติการปลอดภัย ระดับดี
- ห้องปฏิบัติการศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ที่ 2 พิษณุโลก ศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ที่ 2 พิษณุโลก
- ห้องปฏิบัติการสาธารณสุขศาสตร์ 2 ศูนย์เครื่องมือวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีสุรนารี
- ห้องปฏิบัติการเคมีคลินิก คณะสหเวชศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
- ห้องปฏิบัติการชีวเคมี สถาบันชีววัตถุ กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์
- ห้องปฏิบัติการชีวเคมี คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
รางวัล Popular Vote
- ห้องปฏิบัติการ Environment and Chemical Analysis วิทยาลัยวิทยาศาสตร์สาธารณสุข จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
- ห้องปฏิบัติการวิจัยและนวัตกรรม II (Research and Innovation Laboratory II) ศูนย์วิจัยและนวัตกรรมทางสัตวแพทย์ คณะสัตวแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์
- ห้องปฏิบัติการเทคโนโลยีไขมัน คณะทรัพยากรชีวภาพและเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี
การประชุมครั้งนี้สะท้อนความร่วมมือระหว่าง วช. มจธ. และมหาวิทยาลัยเครือข่ายในการขับเคลื่อนมาตรฐานความปลอดภัยห้องปฏิบัติการของประเทศไทย โดยมุ่งนำองค์ความรู้ เทคโนโลยี และแนวปฏิบัติที่ดีมาต่อยอด เพื่อเสริมสร้างวัฒนธรรมความปลอดภัยในการทำงานกับสารเคมีและการปฏิบัติงานในห้องปฏิบัติการให้เข้มแข็ง พร้อมส่งเสริมการบริหารจัดการที่คำนึงถึงทรัพยากร สิ่งแวดล้อม และความยั่งยืน สอดคล้องกับเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (SDGs) ต่อไป
