คปภ. ต่อยอดความสำเร็จ “Road Safety จังหวัดต้นแบบถนนปลอดภัย” ผนึกกำลัง 4 จังหวัด “ปราจีนบุรี - นครสวรรค์ - นครนายก - สุพรรณบุรี” สร้างโมเดลลดอุบัติเหตุเชิงพื้นที่ ชูแนวคิดหยุดความสูญเสียบนถนนไทย ด้วยการขับเคลื่อนชุมชนต้นแบบถนนปลอดภัย

เมื่อวันที่ 21 เมษายน 2569 สำนักงานคณะกรรมการกำกับและส่งเสริมการประกอบธุรกิจประกันภัย (สำนักงาน คปภ.) นำโดย นายชูฉัตร ประมูลผล เลขาธิการ คปภ. ร่วมกับ จังหวัดปราจีนบุรี นครนายก นครสวรรค์ สุพรรณบุรี ภาคธุรกิจประกันภัย และสถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย (ทีดีอาร์ไอ) จัดงานแถลงข่าว “Road Safety จังหวัดต้นแบบถนนปลอดภัย” ภายใต้โครงการขับเคลื่อนมาตรการความปลอดภัยทางถนนและการคุ้มครองผู้ประสบภัยจากรถ ประจำปี 2569 โดยมีผู้บริหารสำนักงาน คปภ. หน่วยงานภาครัฐ ภาคธุรกิจประกันภัย ภาคประชาสังคม สถาบันวิชาการ สื่อมวลชน เข้าร่วม ณ โรงแรมอัศวิน แกรนด์ คอนเวนชัน กรุงเทพมหานคร

นายชูฉัตร ประมูลผล เลขาธิการ คปภ. กล่าวเปิดงานและปาฐกถาในหัวข้อ “เดินหน้าโครงการความปลอดภัยต่อเนื่อง ขยายพื้นที่ ขยายความร่วมมือสู่ 4 จังหวัด” โดยมีใจความสำคัญว่า อุบัติเหตุทางถนนยังคงเป็นปัญหาเชิงโครงสร้างที่ส่งผลกระทบต่อประเทศอย่างรุนแรง ทั้งในมิติของการสูญเสียชีวิต ทรัพยากรมนุษย์ และมูลค่าความเสียหายทางเศรษฐกิจ โดยในปี 2568 ประเทศไทยมีอุบัติเหตุสะสมกว่า 875,199 ครั้ง มีผู้เสียชีวิตกว่า 12,508 ราย และกว่าร้อยละ 80 เป็นผู้ใช้รถจักรยานยนต์ ซึ่งส่วนใหญ่อยู่ในช่วงอายุ 15–29 ปี สะท้อนการสูญเสียกำลังสำคัญของประเทศในระยะยาว ขณะที่ในปี 2569 เพียงระยะเวลา ไม่ถึง 4 เดือน มีผู้เสียชีวิตแล้วกว่า 4,315 ราย หรือเฉลี่ยชั่วโมงละ 2 ราย สำนักงาน คปภ. จึงผลักดันให้ “ระบบประกันภัย” เป็นกลไกสำคัญในการบริหารความเสี่ยงของประเทศ โดยไม่เพียงทำหน้าที่เยียวยาความสูญเสีย แต่ยังมีบทบาทเชิงรุกในการป้องกันอุบัติเหตุผ่านการสร้างการรับรู้ การปรับพฤติกรรม และการใช้ข้อมูลเชิงประจักษ์ในการกำหนดมาตรการที่เหมาะสม
จากผลการดำเนินงานในพื้นที่นำร่องจังหวัดปราจีนบุรีในปีที่ผ่านมา พบว่าการบูรณาการความร่วมมือของทุกภาคส่วน ควบคู่กับการใช้ข้อมูลเชิงพื้นที่ สามารถยกระดับความปลอดภัยทางถนนได้อย่างเป็นรูปธรรม โดยได้พัฒนาโมเดล “4 กลยุทธ์ 7 มาตรการลดอุบัติเหตุ” ซึ่งครอบคลุมทั้งการสื่อสารสาธารณะ การสร้างองค์ความรู้ การพัฒนาเยาวชนต้นแบบ การมีส่วนร่วมของภาคอุตสาหกรรม และการปรับปรุงจุดเสี่ยงเชิงกายภาพ ส่งผลให้การรับรู้เรื่องประกันภัยรถภาคบังคับเพิ่มขึ้น โดยเฉพาะ ในกลุ่มเยาวชนที่มีการทำประกันภัยเพิ่มขึ้นกว่าร้อยละ 39 และจำนวนผู้บาดเจ็บและผู้เสียชีวิตมีแนวโน้มลดลง

สำหรับปี 2569 สำนักงาน คปภ. จะขยายผลการดำเนินงานสู่ 4 จังหวัด ได้แก่ ปราจีนบุรี นครนายก นครสวรรค์ และสุพรรณบุรี เพื่อพัฒนา “ชุมชนต้นแบบถนนปลอดภัย” โดยใช้แนวคิด Data – Knowledge – Measure เป็นกรอบในการขับเคลื่อน เน้นการใช้ข้อมูลเชิงประจักษ์ในการระบุความเสี่ยง การพัฒนาองค์ความรู้ร่วมกับชุมชน และการทดลองใช้มาตรการจริงในพื้นที่ เพื่อให้สามารถขยายผลในระดับประเทศได้อย่างมีประสิทธิภาพ ทั้งนี้ ความสำเร็จของโครงการขึ้นอยู่กับความร่วมมือของทุกภาคส่วน โดยเฉพาะจังหวัดในฐานะเจ้าของพื้นที่ หน่วยงานภาครัฐ ภาคเอกชน และประชาชน ซึ่งสำนักงาน คปภ. คาดหวังว่าโครงการนี้จะนำไปสู่การพัฒนาฐานข้อมูลเชิงพื้นที่ รูปแบบการดำเนินงาน และนโยบายที่สนับสนุนบทบาทของระบบประกันภัยในการป้องกันและเยียวยาผู้ประสบภัยได้อย่างยั่งยืน

ในโอกาสนี้ ยังได้รับเกียรติจาก ดร.สุเมธ องกิตติกุล ผู้อำนวยการวิจัยด้านนโยบายการขนส่งและโลจิสติกส์ มูลนิธิสถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย (TDRI) ร่วมบรรยายในหัวข้อ “ความสำคัญของการดำเนินงานด้านความปลอดภัยทางถนน มุ่งเป้าลดการบาดเจ็บและการเสียชีวิตเป็นศูนย์ทั่วประเทศ” โดยสะท้อนภาพรวมของสถานการณ์อุบัติเหตุทางถนนของประเทศไทยที่ยังคงอยู่ในระดับน่ากังวล และจำเป็นต้องได้รับการแก้ไขอย่างเป็นระบบ

ดร.สุเมธ องกิตติกุล ระบุว่า อุบัติเหตุทางถนนสร้างความสูญเสียทางเศรษฐกิจกว่า 500,000 ล้านบาทต่อปี หรือคิดเป็นประมาณร้อยละ 3 ของผลิตภัณฑ์มวลรวมในประเทศ (GDP) ขณะที่ในปี 2568 อัตราการเสียชีวิตจากอุบัติเหตุทางถนนยังคงสูงกว่าเป้าหมาย อยู่ที่ 8.39 คนต่อแสนประชากร โดยเฉพาะในช่วงเทศกาลสำคัญ เช่น ปีใหม่และสงกรานต์ ซึ่งมีการเดินทางจำนวนมาก ส่งผลให้จำนวนผู้เสียชีวิตเพิ่มสูงขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ สะท้อนให้เห็นว่ามาตรการที่ใช้ในช่วงเวลาปกติยังไม่เพียงพอในการควบคุมความเสี่ยงในช่วงเทศกาล ทั้งนี้ ปัจจัยของการเกิดอุบัติเหตุยังคงวนซ้ำอยู่ใน 3 มิติหลัก ได้แก่ “คน รถ ถนน” โดยเฉพาะปัจจัยด้านคน ซึ่งพบว่าผู้บาดเจ็บและเสียชีวิตจากการขับขี่รถจักรยานยนต์กว่าร้อยละ 89 ไม่มีใบอนุญาตขับขี่ ขณะที่ด้านรถพบปัญหาการขาดต่อทะเบียนและการตรวจสภาพ ส่งผลให้มีรถจักรยานยนต์กว่า 16 ล้านคันที่ทะเบียนขาด และกว่า 15 ล้านคันอยู่ในกลุ่มเสี่ยงสูง รวมถึงด้านถนนที่ยังมีเพียงร้อยละ 12 เท่านั้นที่มีความปลอดภัยเพียงพอสำหรับผู้ใช้ถนน นอกจากนี้ การบังคับใช้กฎหมายยังไม่ครอบคลุมและต่อเนื่องเพียงพอในการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมผู้ขับขี่ โดยได้มีการขยายผลการดำเนินงานสู่ 5 พื้นที่ ใน 4 จังหวัด ได้แก่ ปราจีนบุรี นครสวรรค์ นครนายก และสุพรรณบุรี เพื่อพัฒนา “ชุมชนต้นแบบถนนปลอดภัย” ที่สะท้อนบริบทความเสี่ยงที่แตกต่างกันในแต่ละพื้นที่ โดยพบว่า “ผู้สูงอายุ” เป็นกลุ่มเสี่ยงสำคัญในหลายจังหวัด ขณะที่บางพื้นที่ เช่น จังหวัดปราจีนบุรี กลุ่มวัยทำงานกลับเป็นกลุ่มที่มีความเสี่ยงสูงจากอุบัติเหตุขนาดใหญ่

ดร.สุเมธ องกิตติกุล กล่าวเพิ่มเติมว่า ทีมวิจัยจะลงพื้นที่เพื่อจัดทำข้อมูลจุดเสี่ยงและกลุ่มเสี่ยงในระดับชุมชน พร้อมจัดตั้งคณะทำงานในพื้นที่ เพื่อร่วมกำหนดมาตรการที่เหมาะสมกับบริบทของแต่ละจังหวัด และสร้างแกนนำชุมชนในการสื่อสารและรณรงค์ด้านความปลอดภัย โดยมีเป้าหมายให้มาตรการด้านความปลอดภัยทางถนนสามารถเกิดขึ้นได้จริงในระดับชุมชน และขยายผลสู่ระดับประเทศอย่างยั่งยืน

“จากผลลัพธ์ดังกล่าว สำนักงาน คปภ. ได้ดำเนินการต่อยอดขยายผลโครงการในปี 2569 สู่ 4 จังหวัด ได้แก่ ปราจีนบุรี นครสวรรค์ นครนายก และสุพรรณบุรี ซึ่งแต่ละจังหวัดมีบริบทพื้นที่ที่แตกต่างกัน ทั้งพื้นที่อุตสาหกรรม ย่านพาณิชยกรรม เส้นทางเชื่อมโยงระหว่างเมือง และพื้นที่เกษตรกรรม ความหลากหลายดังกล่าวจะช่วยให้คณะผู้วิจัยจากมูลนิธิสถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย (TDRI) สามารถพัฒนาชุมชนต้นแบบถนนปลอดภัยที่ตอบโจทย์ปัญหาได้ตรงจุด และยกระดับสู่โมเดลเชิงนโยบายในระดับประเทศต่อไป ทั้งนี้ การดำเนินโครงการจะมุ่งเชื่อมโยงเข้ากับแผนพัฒนาจังหวัด แผนป้องกันและลดอุบัติเหตุ ทางถนน รวมถึงกลไกคณะกรรมการในระดับพื้นที่ที่มีอยู่เดิม เพื่อให้การขับเคลื่อนเป็นไปอย่างบูรณาการ ลดความซ้ำซ้อน และเพิ่มประสิทธิภาพการบริหารจัดการเชิงระบบในระดับจังหวัดและชุมชน” เลขาธิการ คปภ. กล่าวในตอนท้าย

ทั้งนี้ สามารถติดตามความคืบหน้าโครงการขับเคลื่อนมาตรการความปลอดภัยทางถนนและการคุ้มครองผู้ประสบภัยจากรถ ประจำปี 2569 ได้ที่เพจ “Road Safety จังหวัดต้นแบบถนนปลอดภัย”