ไอบีเอ็ม (NYSE: IBM) ซิเคียวริตี้ เปิดเผยรายงาน 2021 X-Force Threat Intelligence Indexที่ชี้ให้เห็นวิวัฒนาการของการโจมตีไซเบอร์ในปีที่ผ่านมา ที่มุ่งเป้าประเด็นท้าทายทางเศรษฐกิจและสังคม ธุรกิจ และการเมือง อันเป็นผลมาจากการแพร่ระบาดของโควิด-19 พบแฮคเกอร์มุ่งโจมตีธุรกิจที่เกี่ยวกับการรับมือโควิด-19 เช่น โรงพยาบาล ผู้ผลิตอุปกรณ์ทางการแพทย์และเภสัชกรรม รวมถึงหน่วยงานด้านพลังงานที่สนับสนุนระบบซัพพลายเชนของโควิด-19

 รายงานล่าสุดชี้ให้เห็นว่าการโจมตีไซเบอร์ที่เกี่ยวข้องกับอุตสาหกรรมการดูแลสุขภาพ การผลิต และพลังงาน เพิ่มขึ้นจากปีก่อนกว่าเท่าตัว โดยอาชญากรจะมุ่งเป้าหน่วยงานที่ไม่สามารถปล่อยให้ระบบของตนหยุดชะงักได้เพราะจะกระทบงานด้านการแพทย์หรือระบบซัพพลายเชนที่มีความสำคัญมาก ทั้งนี้ อุตสาหกรรมการผลิตและพลังงานเป็นอุตสาหกรรมที่ถูกโจมตีมากที่สุดในปี 2563 รองจากอุตสาหกรรมการเงินและประกันภัย อันเป็นผลมากจากการที่นักโจมตีพยายามใช้ประโยชน์จากช่องโหว่ของระบบควบคุมเครื่องจักรในอุตสาหกรรม (industrial control systems หรือ ICS) ที่มีความจำเป็นต่อทั้งอุตสาหกรรมการผลิตและพลังงาน เพิ่มขึ้นเกือบ 50%

“การแพร่ระบาดที่เกิดขึ้นทำให้ภูมิทัศน์ของระบบโครงสร้างพื้นฐานสำคัญเปลี่ยนไป และอาชญากรไซเบอร์ก็ทราบถึงเรื่องนี้ดี มีองค์กรจำนวนมากที่กลายเป็นด่านหน้าของการรับมือการโจมตีเป็นครั้งแรก ไม่ว่าจะเป็นหน่วยงานวิจัยด้านโควิด-19 หน่วยงานที่สนับสนุนซัพพลายเชนของวัคซีนและอาหาร หรือหน่วยงานที่ผลิตอุปกรณ์ป้องกันส่วนบุคคล” นายนิค รอสส์แมนน์ หัวหน้างาน Global Threat Intelligence ของ IBM Security X-Force กล่าว “เหยื่อของการโจมตีเปลี่ยนไปตามเหตุการณ์ในแต่ละไทม์ไลน์ของโควิด-19 ซึ่งชี้ให้เห็นว่าอาชญากรไซเบอร์มีความสามารถในการปรับตัว มีทรัพยากรเพียบพร้อม และพร้อมเดินหน้าปฏิบัติการอย่างต่อเนื่อง”

รายงาน X-Force Threat Intelligence Index เป็นผลมาจากการรวบรวมข้อมูลเชิงลึกและการมอนิเตอร์เหตุด้านซิเคียวริตี้กว่า 150,000 ล้านรายการต่อวันในกว่า 130 ประเทศ ร่วมด้วยข้อมูลที่รวบรวมและวิเคราะห์จากแหล่งต่างๆ ในไอบีเอ็ม อาทิ IBM Security X-Force Threat Intelligence and Incident Response, X-Force Red, IBM Managed Security Services และข้อมูลจาก Quad9และ Intezerที่มีส่วนร่วมในรายงานฉบับปี 2564 นี้

ไฮไลท์สำคัญๆ จากรายงาน ประกอบด้วย

• +อาชญากรไซเบอร์มีการใช้มัลแวร์ลินุกซ์เพิ่มขึ้น โดยปีที่ผ่านมา อินทิเซอร์เผยว่ามีการใช้มัลแวร์ในตระกูลลินุกซ์เพิ่มขึ้นถึง 40% และมีการใช้มัลแวร์ที่เขียนโดยภาษา Go เพิ่มขึ้น 500% ในช่วงหกเดือนแรกของปี 2563 โดยกลุ่มนักโจมตีกำลังเร่ง migrate สู่มัลแวร์ลินุกซ์ ที่สามารถรันได้ง่ายบนแพลตฟอร์มหลากหลายรูปแบบ รวมถึงบนสภาพแวดล้อมแบบคลาวด์ด้วย
• +แบรนด์ที่กลายเป็นเป้าโจมตีสูงสุด ผลลัพธ์จากการแพร่ระบาด โดยแบรนด์ที่ให้บริการเครื่องมือสำหรับการทำงานร่วมกันในช่วง social distancing และการทำงานจากระยะไกล อย่างGoogle, Dropbox และ Microsoft รวมถึงแบรนด์ออนไลน์ช็อปปิ้งอย่าง Amazon และ PayPal อยู่ในกลุ่ม 10 อันดับแรกของแบรนด์ที่กลายเป็นเป้าโจมตีสูงสุดในปี 2563 ขณะที่ YouTube และ Facebook ที่ผู้บริโภคใช้ติดตามข่าวในปีที่ผ่านมา ก็อยู่ในอันดับต้นๆ ของการถูกโจมตีเช่นกัน นอกจากนี้ สิ่งที่เหนือการคาดการณ์คือการที่ Adidas ได้เข้ามาอยู่ในอันดับที่เจ็ดของแบรนด์ที่ถูกแอบอ้างมากที่สุดในปี 2563 ซึ่งน่าจะเป็นเพราะความต้องการที่มีต่อรองเท้าในไลน์ Yeezy และSuperstar
• +กลุ่มแรนซัมแวร์ชื่นมื่นโมเดลธุรกิจทำกำไร แรนซัมแวร์เป็นสาเหตุของการโจมตีเกือบหนึ่งในสี่ครั้งที่ X-Force ได้เข้าไปต่อกรด้วยในปี 2563 ด้วยรูปแบบการโจมตีที่รุนแรงขึ้นเรื่อยๆ และมีการใช้แท็คติคขู่กรรโชกแบบสองชั้น ถือเป็นปีที่ทำกำไรเป็นอย่างมากให้แก่กลุ่มแรนซัมแวร์อย่าง Sodinokibi ที่ทาง X-Force พบว่าเป็นกลุ่มที่นำแท็คติคนี้มาใช้มากที่สุดในปี 2563 โดย X-Force คาดการณ์ว่ากลุ่มดังกล่าวสามารถทำเงินได้กว่า 3,600 ล้านบาทในปีที่ผ่านมา โดยรายงานชี้ว่ามีเหยื่อสองในสามรายที่ยอมจ่ายค่าไถ่

การลงทุนในมัลแวร์โอเพนซอร์สเพื่อเจาะสภาพแวดล้อมแบบคลาวด์

หลายองค์กรมองถึงการเร่งใช้คลาวด์ในช่วงสถานการณ์การแพร่ระบาดของโควิด-19 “อันที่จริงแล้ว ผลสำรวจโดยการ์ทเนอร์เมื่อเร็วๆ นี้ พบว่า 70% ขององค์กรที่ใช้บริการคลาวด์ในวันนี้วางแผนที่จะเพิ่มการใช้จ่ายเกี่ยวกับคลาวด์อันเป็นผลมาจากดิสรัปชันที่เกิดจากโควิด-19” [1] แต่ด้วยปัจจุบันลินุกซ์อยู่เบื้องหลังเวิร์คโหลดคลาวด์ถึง 90% และมีการเพิ่มขึ้นของมัลแวร์ตระกูลลินุกซ์ถึง 500% ตามรายงานของ X-Force ทำให้เป็นไปได้ว่าสภาพแวดล้อมแบบคลาวด์จะเป็นเป้าโจมตีหลักของนักโจมตี

ไอบีเอ็มประเมินว่าการเพิ่มขึ้นของมัลแวร์โอเพนซอร์ส อาจมีสาเหตุมาจากการที่นักโจมตีต้องการเพิ่มมาร์จินกำไร ไม่ว่าจะด้วยการลดต้นทุน การเพิ่มประสิทธิภาพ หรือการสร้างโอกาสในการทำกำไรจากการโจมตีมากขึ้น โดยกลุ่ม APT28, APT29 และ Carbanak ที่กำลังหันมาใช้มัลแวร์โอเพนซอร์ส ระบุว่าเทรนด์นี้จะเติบโตขึ้นเรื่อยๆ เพื่อนำสู่การโจมตีระบบคลาวด์ในปีที่จะถึงนี้

รายงานระบุว่านักโจมตียังแอบใช้พลังประมวลผลบนคลาวด์ที่ปรับเพิ่มการใช้งานได้ และปล่อยให้องค์กรที่ตกเป็นเหยื่อรับภาระค่าใช้คลาวด์ที่แสนโหดนี้ไป ดังที่อินทิเซอร์ได้ตรวจพบว่ามีโค้ดขุดเงินสกุลดิจิทัลแบบลินุกซ์เพิ่มขึ้นถึง 13% ในปี 2563 หลังจากตรวจไม่พบที่ก่อนหน้านี้

ผลจากการที่นักโจมตีพุ่งเป้าไปที่คลาวด์ทำให้ X-Force แนะนำให้องค์กรหันมาใช้กลยุทธ์ซิเคียวริตี้แบบ zero-trust  รวมถึงนำ confidential computing มาเป็นคอมโพเนนท์หลักของระบบโครงสร้างพื้นฐานด้านซิเคียวริตี้ เพื่อปกป้องข้อมูลที่ละเอียดอ่อนขององค์กร โดยการเข้ารหัสข้อมูลขณะใช้งานจะช่วยลดโอกาสที่ผู้ประสงค์ร้ายจะหาข้อมูลพบ แม้ว่าจะสามารถเจาะเข้าระบบมาได้แล้วก็ตาม

อาชญากรไซเบอร์ปลอมเป็นแบรนด์ดัง 

ไฮไลท์ของรายงานปีนี้ยังรวมถึงการที่อาชญากรไซเบอร์มักปลอมตัวเป็นแบรนด์ที่ผู้บริโภคให้ความไว้วางใจ อย่างหนึ่งในสุดยอดแบรนด์ทรงพลังของโลกอย่าง Adidas ที่อาชญากรไซเบอร์จะล่อลวงผู้บริโภคที่อยากได้รองเท้าไปยังเว็บที่แลดูคล้ายเว็บจริง และเมื่อผู้ใช้เข้าไปที่เว็บเหล่านั้นแล้ว อาชญากรไซเบอร์ก็จะหาทางล่อลวงให้เกิดการจ่ายเงินออนไลน์ ขโมยข้อมูลด้านการเงิน เก็บข้อมูลประจำตัว หรือจู่โจมอุปกรณ์ของเหยื่อด้วยมัลแวร์

รายงานระบุว่า การตกเป็นเป้าโจมตีของ Adidas ส่วนใหญ่แล้วเกี่ยวข้องกับรองเท้าในไลน์ Yeezy และSuperstar โดยมีรายงานว่าเฉพาะไลน์ Yeezy มีการเปิดดูถึง 1,300 ล้านครั้งในปี 2563 และเป็นหนึ่งในรองเท้ากีฬาที่ขายดีที่สุดของยักษ์ใหญ่ผู้ผลิตอุปกรณ์กีฬารายนี้ โดยคาดว่านักโจมตีได้ใช้โอกาสในแต่ละครั้งที่มีการโฆษณาถึงการเปิดตัวรองเท้าแบบใหม่ ในการสร้างรายได้ให้กับตัวเอง

แรนซัมแวร์ครองแชมป์การโจมตีที่เป็นที่นิยมมากที่สุดในปีก 2563

ข้อมูลจากรายงานชี้ว่าในปี 2563 โลกต้องเผชิญกับการโจมตีแบบแรนซัมแวร์มากกว่าปี 2562 โดยเกือบ 60% ของการโจมตีที่ทางทีม X-Force ได้เข้าไปรับมือ ได้ใช้กลยุทธ์การขู่กรรโชกแบบสองชั้น ด้วยการที่นักโจมตีเข้ารหัส ขโมย จากนั้นจึงขู่ปล่อยข้อมูลถ้าเหยื่อไม่ยอมจ่าย ทั้งนี้ 36% ของข้อมูลรั่วไหลที่ทีม X-Force ตรวจพบเป็นการโจมตีแบบแรนซัมแวร์ที่มาพร้อมกับคำกล่าวอ้างจากโจรขโมยข้อมูล ชี้ให้เห็นว่าเรื่องของข้อมูลรั่วและการโจมตีแบบแรนซัมแวร์กำลังมาถึงจุดที่บรรจบกัน

กลุ่มแรนซัมแวร์ที่เคลื่อนไหวมากที่สุดในปี 2563 คือกลุ่ม Sodinokibi (เป็นที่รู้จักในอีกชื่อว่า REvil) ที่เป็นผู้อยู่เบื้องหลังเหตุแรนซัมแวร์ที่ X-Force ตรวจพบถึง 22% โดย X-Force คาดว่า Sodinokibi ขโมยข้อมูลราว 21.6 เทราไบต์จากเหยื่อ และมีเหยื่อเกือบสองในสามที่ยอมจ่ายค่าไถ่ ขณะที่ข้อมูลของเหยื่อประมาณ 43% รั่วไหล ซึ่ง X-Force คาดว่ากลุ่มดังกล่าวสามารถทำเงินได้กว่า 3,600 ล้านบาทในปีที่ผ่านมา

รายงานยังชี้ให้เห็นว่ากลุ่มแรนซัมแวร์ที่ประสบความสำเร็จมากที่สุดในปี 2563 ต่างเน้นที่การขโมยข้อมูลและปล่อยข้อมูลรั่วไหลเช่นเดียวกับ Sodinokibi รวมถึงการรวมกลุ่มผูกขาดทำ ransomware-as-a-service และเอาท์ซอร์สส่วนงานหลักๆ ของการปฏิบัติการไปยังกลุ่มอาชญากรไซเบอร์ที่มีความเชี่ยวชาญการโจมตีเฉพาะด้าน ดังนั้น เพื่อเตรียมพร้อมรับมือแรนซัมแวร์ที่ทวีความรุนแรงเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ นี้ X-Force จึงได้แนะนำให้องค์กรจำกัดการเข้าถึงข้อมูลที่มีความละเอียดอ่อนและปกป้องบัญชีผู้ใช้ที่ได้รับสิทธิ์การเข้าถึงข้อมูลมากๆ (highly privileged accounts) ด้วย privileged access management (PAM)และ identity and access management (IAM).

ข้อมูลเพิ่มเติมจากรายงานยังแสดงให้เห็นว่า

• +การเจาะช่องโหว่พุ่งแซงหน้าฟิชชิงจนกลายเป็นวิธีที่นิยมที่สุดโดยวิธีการที่ช่วยให้ประสบความสำเร็จในการเข้าถึงข้อมูลของเหยื่อมากที่สุด คือการสแกนและใช้ประโยชน์จากช่องโหว่ (35%) ซึ่งแซงหน้าฟิชชิง phishing (31%) เป็นครั้งแรกในรอบหลายปี
• +ความรุนแรงของการโจมตีในยุโรปในปีที่ผ่านมา การโจมตีเกิดขึ้นในยุโรปมากที่สุด นับเป็น 31% ของการโจมตีที่เกิดขึ้น โดยเป็นแรนซัมแวร์มากที่สุด นอกจากนี้ยังมีการโจมตีจากคนในองค์กรมากกว่าภูมิภาคอื่น ซึ่งมากกว่าการโจมตีที่เกิดขึ้นที่อเมริกาเหนือกับเอเชียรวมกัน

รายงานยังได้นำเสนอข้อมูลที่ไอบีเอ็มได้รวบรวมไว้ในปี 2563 เพื่อให้มุมมองเชิงลึกเกี่ยวกับภูมิทัศน์ภัยคุกคามทั่วโลก และเพื่อเป็นข้อมูลให้ผู้เชี่ยวชาญด้านซิเคียวริตี้ได้ทราบถึงภัยคุกคามที่เกี่ยวกับองค์กรของตนมากที่สุด สามารถดาวน์โหลดรายงาน X-Force Threat Intelligence Index 2021 ได้ที่ https://www.ibm.biz/threatindex2021